Na łamach czasopisma Quaternary Science Reviews ukazała się nowa publikacja zespołu kierowanego przez prof. Andrzeja Wiśniewskiego z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego, której współautorem jest doktorant Adam Kobyłka. Artykuł prezentuje wyniki interdyscyplinarnych badań najstarszych osadów Jaskini Biśnik, położonej w środkowej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, i podejmuje problem chronologii oraz pochodzenia technologii lewaluaskiej w Europie Środkowej.

Nowe ustalenia badaczy wskazują, że technologia lewaluaska mogła pojawić się na tym obszarze już około 374 lub 300 tys. lat temu. Oznaczałoby to znacznie wcześniejsze jej występowanie, niż zakładały dotychczasowe hipotezy, które datowały jej początki na nie więcej niż 200 tys. lat temu.

Zdaniem autorów wprowadzenie metod lewaluaskich stanowiło istotny etap zarówno w rozwoju strategii adaptacyjnych, jak i w kształtowaniu zdolności poznawczych społeczności ludzkich zamieszkujących Eurazję i Afrykę u schyłku środkowego plejstocenu.

Badacze podkreślają również, że dojrzała forma najstarszych zespołów lewaluaskich odkrytych w Jaskini Biśnik sugeruje ich pozalokalne pochodzenie. Może to oznaczać, że technologia ta została przyniesiona przez napływające grupy ludzkie, a nie wykształciła się lokalnie.

Jak zaznaczają autorzy, wyniki badań mogą skłonić do ponownego spojrzenia na tempo oraz kierunki rozprzestrzeniania się innowacji technologicznych w prehistorii Europy.

DOI: https://doi.org/10.1016/j.quascirev.2026.110010